نویسنده : مهشید - ساعت 11:15 روز شنبه 13 مهر1387
نام علمی: Otocolobus manulنام انگلیسی: Manul, Pallas Cat
اسم این گونه رو از پیتر سیمون پالاس، طبیعیدان آلمانی، گرفتن . موهای گربه پالاس به نسبت جثه از تمام گونههای دیگه گربه بلندتر و متراکمتره. کمی بزرگتر از یک گربه اهلی است ولی بدنش نسبتا حجیمتر و سنگینتر و پاهاش کوتاهتر و محکمترند. پوزه کوتاه، صورت پهن و گوشهای بسیار کوتاه و گرد داره. این ویژگیها حکایت از سازش با محیط سرما داره. چشمها درشتاند و مثل جغد در جلوی سر قرارگرفتن. احتمالا به خاطر اهمیت بینایی در شکار بوده که به این شکل تکامل یافته اند. رنگ پوشش بدن خاکستری روشن هست که گاهی به زرد نخودی یا نارنجی سوخته و خرمایی میزند. در گربه های بالغ نوک موها سفیده که به آنها ظاهری یخزده میده. روی پیشونیش خالهای تیرهای داره و دو نوار تیره به شکل مایل در امتداد هر گونه کشیده شده. لب، چونه و گلوش سفیده. یک سری نوارهای عرضی ممکنه روی پشت و دست و پا باشه. انتهای دم تیره هست و چهار حلقه اونو احاطه کرده .
ابعاد اصلی بدن عبارتند از:
طول سر و بدن: cm 65 - 50
طول دم: cm 31 - 21
وزن: kg 5/3 - 5/2
ردهبندی: دانشمندان بر این باورند که گربه پالاس که مدتها در جنس Felis ردهبندی میشد، خویشاوند نزدیک گربه وحشی یا Felis silvestris است. با وجود این در بازنگری جنجالی تاکسونومی گربهسانان در سال 1993 که توسط C.Wozencraft در شماره 18 خبرنامه گربهها به چاپ رسید، به این گونه جایگاهی منحصر به فرد در سطح جنس اختصاص داده شده است: Otocolobus. علت این تصمیمگیری وجود برخی ویژگیهای جمجمهای است که بیشتر شبیه سیاهگوشها است. علاوه بر این برخلاف بیشتر گربههای کوچک یا اعضای جنس Felis، مردمک چشم گربه پالاس گرد است. در این گونه سه زیرگونه توصیف شده است:
مغولستان، غرب چین O.m.manul
آسیای میانه، افغانستان و ایران O.m.ferrunginea
تبت و کشمیر O.m.nigripecta
پراکندگی و زیستگاه: گربه پالاس در سرتاسر آسیای میانه از ماورای قفقاز و ساحل شرقی دریای خزر تا ترکمنستان، ازبکستان، شرق و مرکز قزاقستان، تبت تا آلتایی، تووا (منطقهای در جنوب سیبری هممرز با مغولستان)، مغولستان، سیچوآن و از جنوب تا ایران، افغانستان و شرق لاداخ (منطقهای کوهستانی در شمال شرقی کشمیر). این ناحیه شامل زیستگاههای مختلفی همچون دشت، بیابان، فلاتهای مرتفع و دامنههای صخرهای بیدرخت است. زیرگونه O.m.nigripectus در مجاورت کشمیر یافت میشود. در طول آخرین عصر یخبندان گربه پالاس در اروپا حضور داشت و اکنون در منطقه لاداخ در ارتفاع بالاتر از چهارهزارمتری دیده شده است. در نقشه روبهرو پراکندگی کنونی پالاس به رنگ خاکستری دیده میشود. این نقشه بر اساس اطلاعاتی ترسیم شده که در بررسی وضعیت گربههای وحشی و برنامه عمل حفاظتی توسط گروه متخصصان گربه (CSG) وابسته به IUCN در سال 1996 تهیه شده است.
رژیم غذایی: گربه پالاس عمدتا از پایکا یا همان خرگوشموش، موشها، سنجاب زمینی و پرندگان تغذیه میکند. در یک بررسی مشخص شد که 89 درصد از طعمهها را پایکا و چهاردرصد آنها را حشرهخواران تشکیل میدهند.
رفتار: گربه پالاس، تکزی و پنهانکار، در سوراخهایی که مارموتها میکنند و حفرههای جانوران دیگر لانه میکنند. اگرچه عمدتا شبگرد هستند، در طول روز هم مشاهده شدهاند. برآوردها نشان میدهند که جولانگاه (home range) گربه پالاس نر حدود چهار کیلومترمربع است. گفته شده است که گوشهای گربه پالاس به خاطر آن کوچک شده، پایین آمده و دیده نمیشود که نیمرخ کوتاهی داشته باشد و به آسانی پنهان شود. در مناطق باز با پوشش گیاهی و موانع بسیار اندک، این شکل سر به کمین کردن و تعقیب مخفیانه خیلی کمک میکند. از دیوارههای سنگی بهراحتی بالا میروند. در تماسهای اجتماعی ظاهرا بیش از همه روی به هم مالیدن بدنهایشان تاکید دارند.
تولیدمثل: گربه پالاس در فروردین و اردیبهشت تولیدمثل میکند. دوره آبستنی 66 روز گزارش شده است. در هر زایمان سه تا چهار بچهگربه به دنیا میآورد.
وضعیت حفاظتی: ظاهرا تعداد گربه پالاس از گربه بیابانی چین بیشتر است زیرا تعداد پوستهای آن كه در بازارهای غیرقانونی فروخته میشود بیشتر است. میزان صید سالانه آن در ایالت سیچوآن در سال 1980 حدود صد گربه بود. طبق گزارشی كه در سال 1989 در شماره 11 خبرنامه گربهها به چاپ رسید، مغولستان در فاصله سالهای 1978 تا 1988 بیش از 4356 پوست گربه پالاس صادر كرده است. CITES (پیمان بینالمللی داد و ستد گونههای در خطر انقراض)، گربه پالاس را در ضمیمه شماره دوی خود قرار داده كه خرید و فروش آن را به تعداد بسیار محدود و كاملا ضابطهمند مجاز میسازد. فهرست سرخ گونههای در خطر انقراض IUCN، زیرگونه گربه پالاس قرمز O.m.ferrugineoa كه در ایران دیده میشود را تقریبا تهدیدشده اما زیرگونههای دیگر گربه پالاس را در گروه «با كمترین نگرانی» جای داده است. استدلال چینیها برای آنكه این گربه را یك گونه حفاظتشده به حساب میآورند آن است كه مقادیر زیادی از جوندگان موذی را میخورند. اگرچه تكثیر این گونه در اسارت در آمریكای شمالی تا حد قابل قبولی موفق بود، اما این جمعیت در حال حاضر از بین رفته است. این امكان وجود دارد كه گربه پالاس در بخشهایی از گستره پراكندگیاش كاملا فراوان باشد. این گربه در اسارت تنها در باغوحشهای ایالات متحده، روسیه، لیتوانی، ژاپن، فرانسه، فنلاند، چك و كانادا وجود دارد.
منبع: سایت روزنامه کارگزاران- سایت علمی دانشجویان ایران- سایت آفتاب- ویکیپدیا
